Bilim ve Teknoloji

Çığ ve çığ çeşitleri ve 5 ilginç bilgi - Havas Okulu
Mobil Görünümdesiniz Klasik Görünüm için TIKLAYINIZ Kayıt ol
Havas Okulu
Etiketlenen Kullanıcılar

Bilim ve Teknoloji>Çığ ve çığ çeşitleri ve 5 ilginç bilgi
Drogo 17:09 11.02.20
ÇIĞ ÇEŞİTLERİ HAKKINDA 5 İLGİNÇ BİLGİ

1- Kuru çığ

Bu çığ türünde kar, katılaşmış bloklar (levhalar) halinde parçalanır. Bu bloklar altlarındaki kar tabakasının üzerinde kayar. Bloklar genelde yarım futbol sahası büyüklüğünde ve 30-60 cm derinliğinde olur.

2- Toz (kuru)

Taze kar, büyük ve kabarık bulutlar halinde yamaçtan aşağı kayabilir. Bu tozun altında çığın çekirdeği (%70 hava ve %30 buz parçacıklarından oluşan bir karışım) bulunur. Onu çevreleyen tozun %99’u havadır. Çığ durduğunda parçacıklar bir araya gelerek yoğun bir kar kütlesi oluşturur.

3- Islak

Havanın ısınması ve yağmur, suyun kara karışmasına neden olarak daha zayıf bir kar örtüsü oluşturabilir. Islak kar çığları blok veya çamur şeklinde ortaya çıkabilir ama kuru kar çığından daha yavaş ilerler. Islak kar çığlarının yol açtığı ölüm sayısı her yıl azalıyor.

4- Buzul

Büyük buz parçaları ana buzuldan koparak ayrıldığında buzlu bir çığ oluşabilir. Kopan buzlar son derece yoğun ve hızlı çığlar oluşturur. Düşen buz blokları altta kalan karı hareket ettirerek blok çığlara da neden olabilir.

5-Kar kayması

Gevşek karın oluşturduğu küçük çığlara “kar kayması” denir. Bunların genellikle kara baskı uygulayan bir ağırlığın veya nesnenin (örn. bir kayakçının ağırlığı) altında başlayıp kısa bir mesafede sona erer. İnsanlar düşebilir ama genelde çığa kapılıp gitmezler.

❄️Çığ neden olur?

Her yıl 1 milyon çığ meydana geliyor.

Peki bu karlı heyelanları yaratan nedir ve çığ riskini nasıl tahmin edebiliriz?

Kış mevsiminde dağlar sürekli olarak kar alır. Öyle ki bazı zirvelere her gün metrelerce kar yağdığı olur.Manzara fotoğraflarında çok sakin görünen karlı zirvelerde, buzlu bulutların aniden gelişiyle her şey dramatik bir şekilde değişebilir.Karla kaplı bir dağa dışarıdan bakarak altlardaki buzlu tabakaların bileşimini ve karın dağa tutunma kuvvetini belirlemek zordur. Yanlış bir yere atılan bir adım, bütün gün süren yoğun kar yağışı ve hatta yüksek bir ses bile dağı kaplayan karın aşağı doğru sürüklenmesine yol açabilir.

Kar, buz ve bazen de kayaların bu şekilde serbest düşüşe geçerek dağ yamacında kaymasına “çığ” diyoruz.

Çığlar her yıl dünya genelinde 150’den fazla ölüme sebep oluyor.

Çığlar sadece 5 saniye içinde saatte 130 kilometre hıza ulaşabiliyor ve yoluna çıkanların fazla şansı kalmıyor.

•Bir dağ yamacında çığ oluşma ihtimalini etkileyen üç faktör var:
Arazi, hava durumu ve kar örtüsünden oluşan bu üçlüye “çığ üçgeni” deniyor.

30 ila 45 derecelik bir eğimde çığ koşulları için yeterli miktarda kar birikebiliyor.

Rüzgâr, sıcaklık ve kar yağışı da çığ riskine katkıda bulunduğundan hava durumu bir diğer önemli faktör. Üçgenin son kenarı ise kar örtüsünü ve farklı kar katmanlarının davranışını anlamayı vurguluyor. Karda kazı yaparak tabakaları gözlemlemek kar yağışının tarihi hakkında bize bilgi verebiliyor ve çığ riski taşıyan bölgeleri belirlemede kilit rol oynayabiliyor.Çığların özellikleri değişebiliyor. Dolayısıyla her çığın düşme hızı aynı değil. Nemli kar, buzlu bir çimento gibi akıcı bir şekilde hareket edebilirken; bazı çığlar ise taklalar atan düzensiz yığınlar şeklinde ilerliyor. Tüm çığların ortak özelliği, yollarına çıkan her şeyi yutmaları. Onları izlerken ölme ihtimalimiz çok yüksek olmasaydı yerçekiminin yıkıcı etkisinin nefes kesici gösterilerine şahit olabilirdik.Kayakçılar ve dağcılar kaçınılmaz olarak en yüksek risk altında. Genellikle çığın sebebi de onların hareketleri oluyor. Dağları herkesten daha iyi bilen bu sporcular bile ne yazık ki çığ altında kalabiliyor. Nisan 2019’da Kanada’daki Banff Milli Parkı’nda üç profesyonel dağcı çığla birlikte sürüklenerek hayatlarını kaybetti. İkisi Avusturyalı (David Lama ve Hansjörg Auer) biri Amerikalı (Jess Roskelley) olan bu dağcılar dünyanın en başarılı dağcıları arasında gösteriliyordu.İnsanların zarar gördüğü çığ olaylarının %90’ında kurbanlardan birinin yanlış zamanda yamaçta bulunarak çığı tetiklediği tahmin ediliyor. Ancak kar kilometrelerce yol alabildiği için dağın eteklerinde bulunan köyler ve kasabalar da çığdan etkilenebiliyor. Ölümcül çığların altında tamamen yok olup gittiği bilinen köyler var.Çığları tahmin etmenin püf noktası, yüzeydeki karın altında kalan tabakaları analiz etmek ve karın dağ yamacındaki yerleşimini anlamak. Kardaki sıvı su içeriğinin yüksek olması karın kayganlığını artıyor. Dağ yamacında daha fazla kar bulunması ise en derin noktadaki basıncı artırarak karın kırılma ve kayma riskini artıyor. Teoride çığ düşme ihtimalini gösteren bazı önemli işaretler var ama pratikte o kadar çok varyasyon ve ek faktör var ki tıpkı hava durumu gibi çığların da net olarak tahmin edilmeleri zor.Bilim insanları çığ riski taşıyan bölgelerdeki koşulları izlemek için önceki çığlardan alınan verilerle birlikte hava tahminlerini yakından takip ediyorlar. Çığların fiziğini inceleyen araştırmacılar, sıcaklıktaki hafif bir düşüşün bile yavaş bir çığı ölümcül bir “kuru” çığa dönüştürebildiğini buldular. Dağ analizi sonucunda kayak merkezleri gibi bölgelerde çığ riskinin yüksek olduğuna karar verilirse tehlikeyi azaltmak için kar hacminin düşük olduğu zamanlarda patlayıcı kullanılarak çığ erkenden tetiklenebiliyor. Bu gibi planlanmış çığların tahribatını azaltmak için barajlar da inşa edilebiliyor.Bilim insanları belli bir bölgedeki çığ olasılığını tahmin etmeye çalışabilir ama dünyanın her yerindeki koşulları takip etmek imkânsız.

Dünya yüzeyinin %12’si kalıcı olarak kar ve buzla kaplı.

Kış mevsimlerinde bu oran daha da artıyor. Ani bir şekilde gelişebildikleri ve büyük tehlike yarattıkları için çığlar en korkutucu ve tehlikeli doğa olayları arasında sayılıyor.

🐕Çığ kurtarma köpekleri

Çığın ardından hayatta kalanlar nasıl ve nerede bulunabilir?

Dağın içeriği artık dağın eteklerine kilometreler boyunca yayılmış durumdadır ve onun altında da insanlar olabilir. Gömüldükten sonraki 15 dakika içinde çığdan çıkarılan insanların %90’ı kurtulur. Yarım saat sonra çıkarılanların %30’u, iki saa en sonra çıkarılanların sadece %10’u haya a kalabilir. Bu yüzden kurtarma ekiplerinin olabildiğince hızlı çalışması çok önemli.

İşte burada köpekler devreye giriyor. Gelişmiş koku duyuları sayesinde köpekler çığ kurtarma ekiplerinin önemli üyeleri. Enkaz altındaki bedenleri insanlardan çok daha hızlı tespit edebiliyorlar. Bir çığ köpeği 30 dakikada 10.000 metrekarelik arama yapabilir. Aynı bölgeyi 20 insanın araması yaklaşık 4 saat sürer.

Enkaz altında panikleyen kurbanlar ağır bir koku yayar ve bu koku karda yükselir. Köpek bu kokuyu algıladığında onu takip eder ve kokunun en güçlü olduğu noktayı saptayarak orada kafasını kara gömer. Sonra köpek, doğru noktayı bulduğuna ve orada bir insanın gömülü olduğuna karar verirse karı kazmaya başlar.
Kurtarma köpeği kazmaya başladığında kurtarma ekibi de küreklerle destek verir. Böylece hedefe daha kolay ulaşılır.

Dünyanın En Büyük Havas ve Gizli ilimler Sitesi
Facebook Twitter Google Digg LinkedIn tumblr Getpocket Reddit Email
ahmet27300 22:27 18.03.20
Çığ çeşitlerini ilk defa duydum.

Dünyanın En Büyük Havas ve Gizli ilimler Sitesi
Cevapla Up